اشتباهات رایج خانواده‌ها در روزهای نخست بازداشت؛ از اعتماد به مأموران تا پرداخت پول به واسطه‌ها

رایج‌ترین اشتباهی که خانواده‌های افراد بازداشت‌شده در روزهای اول دچار آن می‌شوند؛ راه‌های جلوگیری از آن
اشتباهی که خانواده‌ها در زمان بازداشت عزیزانشان انجام می‌دهند، این است که حرف ماموران را باور می‌کنند. در هنگام مراجعه یا تماس درباره فرزندشان به آن‌ها دروغ‌هایی گفته می‌شود و خانواده‌ها آن‌ها را قبول می‌کنند. هرچند ممکن است در دلشان هم باور نداشته باشند، اما ظاهرا آن‌ها را می‌پذیرند. شما نه حرف مامورین را باور کنید و نه به آن‌ها اعتماد کنید. اگر اعتماد کنید و گفته‌های آن‌ها را بپذیرید و بعد به شما وعده‌ای بدهند و شما همکاری کنید، بزرگ‌ترین اشتباه ممکن را انجام داده‌اید.
گاهی هم مامورین دلال‌هایی دارند که سراغ خانواده‌ها می‌فرستند تا از آن‌ها پول بگیرند. ممکن است مثلا یک هفته مانده باشد که شخص آزاد شود و آن مامور بداند که قرار است او آزاد شود و بگوید: "من می‌توانم او را آزاد کنم، اما یک میلیارد تومان می‌گیرم.» در حالی که ممکن است این حرف دروغ باشد. البته ممکن است شخص آزاد شود، اما اگر شما این کار را هم نکنید، عزیزتان در همان تاریخی که باید آزاد شود، آزاد خواهد شد.
به دلال‌ها پول ندهید. اگر می‌خواهید هزینه‌ای کنید، باید یک وکیل خوب و قابل اعتماد پیدا کنید که ابتدا بررسی کند اصلا در آنجا چه خبر است. چون ممکن است این افراد صحنه ‌سازی کنند تا از شما پول بگیرند. بزرگ‌ترین اشتباه خانواده‌ها این است که بگویند: "ما پول می‌دهیم. این شخص حتما او را آزاد می‌کند."
گاهی حتی ممکن است آن دلال از طرف بازجو باشد. شما که بازجو را نمی‌شناسید و نمی‌دانید چه کسی است. بازجو، چون می‌داند شخص قرار است آزاد شود ممکن است از طریق دلال به سراغ خانواده بیاید و بگوید: "این مبلغ را بدهید، ما می‌توانیم او را تا این تاریخ آزاد کنیم." مثلا فردی می‌آید و می‌گوید: "من دوست بازجو هستم، می‌دانم او کجا بازداشت شده است" و از شما پول می‌گیرد.
پس به هیچ عنوان به دلال‌های اطراف بازداشتگاه‌ها و زندان‌ها پول ندهید. بهترین کار این است که مطمئن شوید در پرونده چه خبر است. هرچند کار سختی است، اما با کمک وکیل و گرفتن مشاوره و حتی مراجعه به دادستان می‌توانید پی ببرید که چه اتفاقی در جریان است.
حتی می‌توانید به دادستان مراجعه کنید و بگویید: "یک نفر نزد ما آمده و می‌گوید اگر این مقدار پول بدهید، او را آزاد می‌کنم." با مطرح کردن این موضوع، معادلات پنهانی آن‌ها را به هم می‌ریزید، چون ممکن است همه آن‌ها با هم کار کنند. به این ترتیب، متوجه می‌شوند که شما از آنچه در سیستم آن‌ها می‌گذرد آگاه هستید و نمی‌توانند به این شکل شما را فریب دهند و از شما پول بگیرند.
بنابراین، می‌توانید همین مسئله را به ابزاری برای پیگیری آزادی فرزند یا عزیزتان تبدیل کنید. به سراغ بازپرس، دادستان و حتی رئیس کل دادگستری بروید و به آن‌ها بگویید که این افراد به شما فشار می‌آورند تا پول بدهید. با این کار، سیستم آن‌ها را به هم می‌ریزید و دستشان را رو می‌کنید.
در مورد وکلا؛ حتما دقت نمایید که وکیل مورد اعتماد خودتان باشد. به وکیلی که از طرف مامورین معرفی می‌شود اعتماد نکنید و تا زمانی که فرزند شما آزاد نشده است، هزینه‌ای به آن‌ها پرداخت نکنید.
اگر وثیقه خیلی سنگین بود، توجه داشته باشید که می‌توان درباره مبلغ وثیقه چانه زنی کرد و آن را کاهش داد. چون وثیقه باید متناسب با اتهام باشد. تناسب وثیقه با اتهام بسیار مهم است. یعنی نمی‌توانند به یکباره بگویند برای اتهامی مانند تبانی علیه نظام باید ده میلیارد تومان وثیقه بگذارید. چنین اتهامی نهایتا ممکن است یک سال زندان داشته باشد که می‌تواند با جریمه خاتمه پیدا کند، نه اینکه برای آن ده میلیارد تومان وثیقه تعیین شود.
تاکید بر حق دسترسی به وکیل بسیار مهم است. تاکید بر بیماری شخص نیز بسیار مهم است. همچنین تاکید کنید که نمی‌توانند فرد را در بازداشتگاه‌های بی ‌نام‌ و نشان نگهداری کنند و باید مشخص باشد که او در کدام بازداشتگاه نگهداری می‌شود. این‌ها مواردی است که هنگام مراجعه باید مشخص شوند. دسترسی به وکیل الزامی است و باید این حق را بپذیرند. دسترسی به وکیل بسیار مهم است.
اطلاع ‌رسانی هم کمک می‌کند که شکنجه کمتر اتفاق بیفتد.