حقوق متهم و فرد بازداشت‌شده در برابر فشار و اعتراف اجباری؛ هنگام امضای اسناد چه باید کرد؟

حقوق متهم یا فرد بازداشتی در برابر فشار و اعتراف اجباری
در مورد اینکه شخص در ایام بازجویی و بازپرسی یا در دادگاه تحت فشار قرار بگیرد تا مطلبی را امضا کند، باید این موارد را از یکدیگر تفکیک کرد. در بازجویی نزد پلیس یا نیروی امنیتی، اگر چیزی امضا شود، امکان انکار آن وجود دارد اما اگر نزد مقام قضایی باشد، امکان انکار وجود ندارد.
اولین چیزی که شخص باید متوجه باشد این است که الان در کجا قرار دارد. اگر به وی بگویند: "این را برای من امضا کن"، بپرسید که شما چه کسی هستید- معمولا با چشم‌ بند می‌برند و به یکباره چشم شخص را باز می‌کنند- اگر شخص بازپرس است، بازپرس باید خودش را معرفی کند. اگر معرفی نکرد، باید بپرسید: "خودتان را معرفی ‌کنید آیا شما بازپرس هستید؟ آیا شما قاضی هستید؟" با احترام هم بگوید "جناب قاضی". این بد نیست و مهم این است که مشخص شود شخص نزد چه کسی حضور دارد و قرار است چه چیزی را امضا کند. پس از آن معمولا با مقاومت کردن می‌شود امضا نکرد.
از نظر حقوقی، وقتی متنی را امضا می‌کنید، در واقع همین حد از مطالبی که بالای آن متن و بالای امضای شما نوشته شده را پذیرفته‌اید. اما به دلیل اینکه ممکن است شخص به خاطر نجات خودش، گاهی این کار را انجام دهد باید بلافاصله پس از رسیدن نزد بازپرس یا قاضی در دادگاه، این موضوع را مطرح کند. اولین جایی که می‌توان این موضوع را مطرح کرد، همان‌ جایی است که از وی می‌پرسند: "تو مثلا این را گفتی؟" باید بگوید: "من این را نگفتم، تحت فشار بودم و به همین دلیل آن را امضا کردم یا که این کار را انجام دادم." اما در عین حال، بسیار مهم است که وقتی چیزی را امضا می‌کنید، این با سایر قرائن و شواهدی که وجود دارد، همخوانی نداشته باشد. اگر همخوانی نداشته باشد، چه امضا بکنید و چه نکنید، آن‌ها امضا را می‌گیرند تا دل خودشان را خوش کرده باشند. اگر امضای شما با قرائن و شواهد همخوانی داشته باشد، طبیعی است که نمی‌توان کاری از پیش برد. ولی اگر همخوانی نداشته نباشد، می‌شود به ‌راحتی گفت که این موضوع به ‌صورت بی‌ربط امضا شده است. وقتی مطلبی کاملا بی‌ربط باشد، امضا کردن آن هزینه زیادی ایجاد نمی‌کند و می‌توان در دادگاه آن را مورد مناقشه قرار داد و گفت: این موضوع با روند بازجویی، با سایر دلایل و قرائنی که در اطراف آن وجود دارد، با اتهام یا رفتار و فعالیت‌های فرد جور درنمی‌آید، با سن او همخوانی ندارد، با فعالیت‌هایش سازگار نیست، توانایی انجام آن را نداشته یا که اصلا در آنجا حضور نداشته است و مسائل مختلف دیگری از این دست.
اما وقتی مطلب بی ‌ربط نباشد و به قرائن نزدیک باشد، می‌توان به ‌گونه‌ای عمل کرد که در نهایت از خودتان دفاع کرده باشید. یعنی کاری را انجام داده‌اید و معتقد هستید که این کار تخلف نیست، اما سیستم می‌گوید تخلف یا جرم است.
اگر می‌خواهید از خودتان مراقبت کنید، لازم است که چیزی را بدون آن که با دقت نخوانده باشید امضا نکنید. ممکن است به شما فشار بیاورند. باید بدانید که این مدت تمام می‌شود و نهایتا نمی‌توانند آدم را برای همیشه آنجا نگه دارند. اگر چه سخت است و من درک می‌کنم، اما به هر حال باید مراقب بود که چه چیزی امضا می‌شود.
حتی اگر امضا می‌کنید، می‌توانید هنگام امضا بگویید: "من این را می‌توانم امضا کنم، ولی اجازه بدهید یکی دو نکته را خودم بنویسم." مثلا بنویسید: "من این قسمت را قبول ندارم، این قسمت را قبول دارم." بخشی از متن را اصلاح کنید و به‌ نوعی جایی برای دفاع باقی بگذارید. این مهم است که چنین امکانی را برای خودتان حفظ کنید. همچنین می‌توانید بنویسید: "من این اتهام را قبول ندارم" یا که "من کار نادرستی انجام نداده‌ام" و مطلبی را به متن اضافه کنید.
من می‌دانم که ممکن است بازجو دوباره برگردد و فشار بیاورد. حتی اگر سیصد بار هم برگردد، نباید زیر بار آن رفت. جایی که ممکن است یک امضا، آدم را با مجازات اعدام یا حبس طولانی‌مدت مواجه کند، باید بیش از هر زمان دیگری حواس آدم به آن باشد.